Doktora öğrenci alımında yeni dönem: Merkezi yazılı sınav geliyor

YÖK’ten doktora ve araştırma görevliliği için yeni sistem

Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle doktora öğrenci seçimi ve araştırma görevlisi kadrolarına ilişkin önemli düzenlemeler yürürlüğe girdi. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından belirlenen öncelikli alanlarda doktora eğitimi alacak adayların seçimi için merkezi yazılı sınav sistemi getirildi.

6 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan düzenleme kapsamında, “Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”te değişiklik yapıldı. Değişiklikle birlikte doktora programlarına öğrenci kabulü ve araştırma görevlisi kadrolarına yerleştirme süreçlerinin daha sistemli hale getirilmesi amaçlanıyor.

Doktora için merkezi yazılı sınav yapılacak

Yeni düzenlemeye göre YÖK tarafından belirlenen üniversitelerde ve yine kurul tarafından tespit edilen öncelikli alanlardaki doktora programlarına öğrenci seçimi belirli kriterlere göre yapılacak. Bu kapsamda adaylar için merkezi bir yazılı sınav uygulanacak.

Yazılı sınava katılacak adaylar, kontenjan sayısının en fazla dört katı olacak şekilde belirlenecek. Adayların sınava girme hakkı elde edebilmesi için yapılacak ön değerlendirmede şu kriterler dikkate alınacak:

• ALES puanı yüzde 40

• Yabancı dil puanı yüzde 30

• Lisans mezuniyet notu yüzde 30

Bu hesaplama sonucunda belirlenen adaylar merkezi yazılı sınava katılabilecek. Yazılı sınavdan 70 puanın altında alan adaylar başarısız sayılacak.

Nihai başarı puanı farklı kriterlerle hesaplanacak

Doktora programına yerleştirmede ise farklı bir değerlendirme yöntemi uygulanacak. Nihai başarı puanı şu oranlara göre belirlenecek:

• ALES puanı yüzde 25

• Lisans mezuniyet notu yüzde 25

• Yabancı dil puanı yüzde 20

• Yazılı sınav puanı yüzde 30

Toplam değerlendirme sonucunda 70 puanın altında kalan adaylar doktora programına kabul edilmeyecek.

Araştırma görevlisi kadrolarıyla bağlantılı olacak

Yeni sistem kapsamında doktora programına kabul edilen adayların, YÖK’ün belirlediği öncelikli alanlar doğrultusunda araştırma görevlisi kadrolarına atanabilmesi mümkün olacak. Atama süreçleri yürürlükteki mevzuata göre yapılacak, doktora eğitimine ilişkin süreçler ise Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülecek.

Bu düzenlemeyle stratejik alanlarda akademik insan kaynağının artırılması ve araştırma görevlisi kadrolarının daha planlı şekilde doldurulması hedefleniyor.

Lisansüstü yönetmeliğinde de değişiklik yapıldı

Aynı gün yayımlanan bir diğer düzenlemeyle Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde de değişiklik yapıldı. Yeni hükme göre YÖK’ün belirlediği üniversitelerdeki öncelikli alan doktora programlarına öğrenci seçimi, Türk vatandaşları için öğretim elemanı atamalarına ilişkin yönetmelik hükümlerine göre gerçekleştirilecek. Yabancı uyruklu adayların kabulü ise YÖK tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yapılacak.

Doğum yapan lisansüstü öğrencilere ek süre

Yönetmelikte yapılan bir diğer önemli düzenleme ise lisansüstü eğitim gören kadın öğrenciler için getirildi. Buna göre doğum yapan lisansüstü kadın öğrencilere talep etmeleri halinde doğum sonrası iki dönem ek süre verilebilecek. Bu süreler lisansüstü eğitimdeki azami süre hesabına dahil edilmeyecek.

Yapılan yönetmelik değişiklikleri Resmi Gazete’de yayımlandığı 6 Mart 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi.