– T\u0131bbi Toksikoloji Uzman\u0131 Dr. Vildan \u00d6zer:
\n– “Asl\u0131nda zehirlenmeleri s\u00fcrekli g\u00f6r\u00fcyoruz; \u00f6zellikle d\u00fc\u011f\u00fcn merasimleri gibi kalabal\u0131k ortamlarda tavuk kaynakl\u0131 toplu zehirlenmelerine \u00e7ok s\u0131k rastl\u0131yoruz”
\n– “\u0130stanbul’daki B\u00f6cek ailesinin t\u00fcm fertlerinin ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmesi, toplumda daha b\u00fcy\u00fck bir fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fmas\u0131na neden oldu”
\n– “Kimyasal kaynakl\u0131 zehirlenmelerde B\u00f6cek ailesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olayda oldu\u011fu gibi halk\u0131n bu t\u00fcr bir ajandan zehirlendi\u011fini anlamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir”<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de son d\u00f6nemlerde art arda ya\u015fanan zehirlenme olaylar\u0131, toplumda ciddi bir fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fmas\u0131na neden oldu. \u00d6zellikle kalabal\u0131k d\u00fc\u011f\u00fcn organizasyonlar\u0131nda tavuk kaynakl\u0131 toplu g\u0131da zehirlenmelerinin s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekilirken, \u0130stanbul’da B\u00f6cek ailesinin t\u00fcm fertlerinin ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi kimyasal kaynakl\u0131 zehirlenme olay\u0131 endi\u015feleri art\u0131rd\u0131.
\nUzmanlar, hem g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine hem de kimyasal maddelerin eri\u015fimine y\u00f6nelik uyar\u0131larda bulunuyor. Konuyla ilgili a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Karadeniz Teknik \u00dcniversitesi (KT\u00dc) Farabi Hastanesi Acil T\u0131p Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi T\u0131bbi Toksikoloji Uzman\u0131 Dr. Vildan \u00d6zer, T\u00fcrkiye’de en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan zehirlenme t\u00fcr\u00fcn\u00fcn g\u0131da kaynakl\u0131 zehirlenmeler oldu\u011funu s\u00f6yledi.
\nSo\u011fuk hava ko\u015fullar\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla birlikte halk aras\u0131nda “Tavuk \u00fcr\u00fcnleri so\u011fukta bozulmaz” d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun da ciddi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan \u00d6zer, tavuk \u00fcr\u00fcnlerinin d\u0131\u015far\u0131da bekletilmesi veya uzun s\u00fcre marinasyon i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n tehlikeye davetiye \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti. \u00d6zer, “Son d\u00f6nemlerde zehirlenme haberleri s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Bu konuyla ilgili fark\u0131ndal\u0131k da artt\u0131. Asl\u0131nda g\u0131da kaynakl\u0131 zehirlenmeleri s\u00fcrekli g\u00f6r\u00fcyoruz. Ancak \u0130stanbul’daki B\u00f6cek ailesinin t\u00fcm fertlerinin ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmesi, toplumda daha b\u00fcy\u00fck bir fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fmas\u0131na neden oldu. G\u0131da kaynakl\u0131 zehirlenmeler \u00fclkemizde en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen zehirlenme t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. So\u011fuk havalar\u0131n ba\u015flamas\u0131yla \u00f6zellikle et ve et \u00fcr\u00fcnlerinin \u00f6zellikle de tavuk \u00fcr\u00fcnlerinin d\u0131\u015far\u0131da uzun s\u00fcre kalsa bile bozulmayaca\u011f\u0131na dair yanl\u0131\u015f bir alg\u0131 var. \u0130nsanlar et \u00fcr\u00fcnlerinin daha \u00e7ok s\u0131cak havalarda bozulaca\u011f\u0131n\u0131, so\u011fuk havalarda ise sorun olmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu yanl\u0131\u015f alg\u0131 nedeniyle \u00f6zellikle tavuk \u00fcr\u00fcnlerinin marine edilerek d\u0131\u015far\u0131da bekletilmesi s\u0131ras\u0131nda ciddi zehirlenmelerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Tavuk \u00fcr\u00fcnleri al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda h\u0131zl\u0131 t\u00fcketilmesi gerekir. D\u0131\u015far\u0131da profesyonel \u015fekilde so\u011fuk zincirle ta\u015f\u0131nsa da ev ortam\u0131nda buzdolab\u0131na konuldu\u011funda so\u011fuk zincir bozulmu\u015f olur. Bu nedenle d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan tavuk \u00fcr\u00fcnleri buzdolab\u0131nda en fazla 48 saat bekletilmelidir. Bekletilecekse dolab\u0131n en so\u011fuk olan alt raf\u0131nda tutulmal\u0131 ve 48 saat i\u00e7inde t\u00fcketilmelidir. Zehirlenmeden \u015f\u00fcphelenmemize neden olacak belirtiler; bu \u015fekilde \u015f\u00fcpheli bir yemek yeme \u00f6yk\u00fcs\u00fc sonras\u0131 ilk 8 saatte ba\u015flayan bulant\u0131, kusma ve ishaldir. Mantar veya \u015f\u00fcpheli tavuk ve et \u00fcr\u00fcnleri t\u00fcketildiyse ve bu \u015fikayetler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ysa hastaneye ba\u015fvurmak gerekir” dedi.<\/p>\n
“Yanl\u0131\u015f \u00fcr\u00fcn yanl\u0131\u015f ama\u00e7la kullan\u0131ld\u0131”
\nOtel ve konut ila\u00e7lamalar\u0131nda kullan\u0131lan \u00fcr\u00fcnlere de dikkat \u00e7eken \u00d6zer, B\u00f6cek ailesinin ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi olayda oldu\u011fu gibi kimyasal ajanlar\u0131n halk taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. \u00d6zer, “Kimyasal kaynakl\u0131 zehirlenmelerde B\u00f6cek ailesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olayda oldu\u011fu gibi halk\u0131n bu t\u00fcr bir ajandan zehirlendi\u011fini anlamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Olay yeri incelemeleri ve Adli T\u0131p Laboratuvarlar\u0131n\u0131n geni\u015f kimyasal ajan tespit y\u00f6ntemlerine ra\u011fmen, bu ki\u015filerin ne sebeple zehirlendi\u011fi bir hafta, on g\u00fcn i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kabildi. Dolay\u0131s\u0131yla halk\u0131n da hekimin de b\u00f6yle bir ajandan kaynaklanan zehirlenmeyi tahmin etmesi olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7 olabilir. Bunu \u00f6nlemenin tek yolu; panzehiri de olmayan bu ajanlara kolay ve ucuz \u015fekilde eri\u015fimin engellenmesi ve denetimlerin art\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Otelde yap\u0131lan ila\u00e7laman\u0131n muhtemelen hamam b\u00f6ce\u011fi veya tahtakurusuna y\u00f6nelik bir uygulama oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Ancak bu t\u00fcr ajanlar, insanlar\u0131n aktif olarak bulundu\u011fu ya\u015fam alanlar\u0131nda kullan\u0131ma uygun de\u011fildir ve bu ko\u015fullar i\u00e7in ruhsatland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Yanl\u0131\u015f \u00fcr\u00fcn yanl\u0131\u015f ama\u00e7la kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle bir zehirlenme etmenini halk\u0131n ve doktorlar\u0131n tan\u0131y\u0131p anlayabilmesi her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. Zira bu t\u00fcr kimyasallara maruziyet sonras\u0131 en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bulgular genellikle bulant\u0131, kusma ve ishaldir; \u00e7o\u011fu insan bunu g\u0131da zehirlenmesi sanabilir. Bir\u00e7ok viral hastal\u0131k da bu belirtilerle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hastaneye ba\u015fvuran ki\u015filerde, doktorun tan\u0131 koymas\u0131 her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc zehirlenme vakalar\u0131n\u0131n \u00e7ok az\u0131nda laboratuvar tetkikleri ile tan\u0131 koymak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin karbonmonoksit zehirlenmeleri veya baz\u0131 ila\u00e7 zehirlenmelerinde bunu kan tahlilleriyle g\u00f6sterebiliriz. Ancak maalesef \u00e7o\u011fu kimyasal zehirlenmede kan tahlilleri tan\u0131 koydurucu de\u011fildir. Bu nedenle, kan tahlilleriyle saptanamayan zehirlenme durumlar\u0131nda tan\u0131ya yard\u0131mc\u0131 olabilecek en de\u011ferli unsur, hastan\u0131n verdi\u011fi kapsaml\u0131 ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6yk\u00fcd\u00fcr” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
“Tahliller temiz \u00e7\u0131kabilir ama sorun devam ediyor olabilir”
\nTahlillerde herhangi bir bulgu \u00e7\u0131kmamas\u0131n\u0131n zehirlenme olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fi, zehirlenme d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n da bulant\u0131 ve kusmaya yol a\u00e7abilece\u011fi hat\u0131rlatan \u00d6zer, “Tahlillerde bir bulgu \u00e7\u0131kmamas\u0131, bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Bulant\u0131 kusma gibi \u015fikayetler hemen hemen her hastal\u0131kta ortaya \u00e7\u0131kabilir. \u00d6rne\u011fin ba\u015f a\u011fr\u0131n\u0131z oldu\u011funda bile bulant\u0131 kusma ya\u015fayabiliyorsunuz. Yani bu belirtilerin olmas\u0131 hem ciddi bir durum oldu\u011funu hem de olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilir; kesin bir yarg\u0131ya varmak her zaman m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, hastan\u0131n muayene bulgular\u0131 ve verdi\u011fi \u00f6yk\u00fc ile birlikte olay\u0131 de\u011ferlendirmek gerekir. \u00d6zellikle toksikoloji alan\u0131nda b\u00f6lgenin en b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli merkezlerinden biri olarak bize ba\u015fvuran hastalarda adeta bir dedektif gibi hareket ediyoruz. Hastan\u0131n bu olaydan etkilenen ba\u015fka ki\u015filerle temas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131, en son ne yedi\u011fi, \u00e7evrede ne bulundu\u011fu gibi her detay\u0131 tek tek soruyoruz” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Ulusal Zehir Dan\u0131\u015fma Merkezi: ‘114’
\nT\u00fcm vatanda\u015flar\u0131n zehirlenme \u015f\u00fcphesi oldu\u011funda 24 saat hizmet veren Ulusal Zehir Dan\u0131\u015fma Merkezi’ni arayabileceklerini kaydeden \u00d6zer, “T\u00fcrkiye’de Ulusal Zehir Dan\u0131\u015fma Merkezi (UZEM) bulunmaktad\u0131r. Zehirlenme \u015f\u00fcphesi durumunda ya da hastaneye ula\u015f\u0131m\u0131n zor oldu\u011fu durumlarda \u00f6zellikle k\u0131rsal b\u00f6lgelerde ya\u015fayan ki\u015filer i\u00e7in 114 hatt\u0131 7\/24 aranabilir. Bu hat sadece zehirlenme durumlar\u0131nda de\u011fil, bilgi almak i\u00e7in de kullan\u0131labilir. Ancak bu numara yeterince bilinmedi\u011fi i\u00e7in bir\u00e7ok ki\u015fi do\u011frudan hastaneye ba\u015fvuruyor. Oysa vatanda\u015flar bulunduklar\u0131 yer fark etmeksizin 114’\u00fc arayarak zehirlenme a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirme ve y\u00f6nlendirme alabilir, hastaneye gidip gitmemeleri gerekti\u011fi konusunda bilgi edinebilirler” uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n
29.11.2025<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
– T\u0131bbi Toksikoloji Uzman\u0131 Dr. Vildan \u00d6zer: – “Asl\u0131nda zehirlenmeleri s\u00fcrekli g\u00f6r\u00fcyoruz; \u00f6zellikle d\u00fc\u011f\u00fcn merasimleri gibi kalabal\u0131k ortamlarda tavuk kaynakl\u0131 toplu zehirlenmelerine \u00e7ok s\u0131k rastl\u0131yoruz” – “\u0130stanbul’daki B\u00f6cek ailesinin t\u00fcm fertlerinin ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmesi, toplumda daha b\u00fcy\u00fck bir fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fmas\u0131na neden oldu” – “Kimyasal kaynakl\u0131 zehirlenmelerde B\u00f6cek ailesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olayda oldu\u011fu gibi halk\u0131n bu t\u00fcr bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14686,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[437],"class_list":["post-14685","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazilari","tag-uzmanlardan-gida-ve-kimyasal-zehirlenme-uyarisi"],"yoast_head":"\n