KDK’ya Re’sen İnceleme Yetkisi Önerisi: “Başvuru Beklemeden Harekete Geçebilmeli”

    Kamu Denetçiliği Kurumu’nun (KDK) yetkilerinin genişletilmesine yönelik öneriler yeniden gündeme geldi. Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Karma Komisyonu’nda yapılan görüşmelerde, KDK’ya belirli alanlarda re’sen inceleme yetkisi verilmesinin kurumun etkinliğini artıracağını belirtti.

KDK’nın 2025 Yılı Raporu’nun ele alındığı toplantıda konuşan Akarca, mevcut sistemde kurumun ağırlıklı olarak vatandaşlardan gelen başvurular üzerine inceleme yürüttüğünü hatırlatarak, kamu yararını ilgilendiren bazı konularda başvuru şartı aranmaksızın inceleme yapılabilmesinin önemine dikkat çekti.

Kademeli Uygulama Önerisi

Akarca, re’sen inceleme yetkisinin tüm alanlarda bir anda uygulanması yerine, belirli konularla sınırlandırılarak kademeli şekilde hayata geçirilebileceğini ifade etti.

Bunun yanı sıra KDK’nın yüksek yargı mercilerine başvurabilmesi ve gerekli durumlarda davalara müdahil olabilmesine yönelik düzenlemelerin de uzun süredir uluslararası standartlar çerçevesinde önerildiğini dile getirdi.

Venedik İlkeleri Hatırlatıldı

Kamu Başdenetçisi, söz konusu önerilerin Avrupa Konseyi tarafından kabul edilen ve ombudsman kurumlarının bağımsızlığı ile etkinliğini güçlendirmeyi amaçlayan Venedik İlkeleri doğrultusunda değerlendirildiğini belirtti.

Bu ilkelerin, ombudsman kurumlarının kamu yönetimi üzerindeki denetim kapasitesini artırmaya yönelik önemli kriterler içerdiğine işaret edildi.

Tavsiye Kararlarında Uyum Oranı Artıyor

Toplantıda KDK’nın tavsiye kararlarının uygulanma oranlarına ilişkin bilgiler de paylaşıldı.

Akarca’nın verdiği bilgilere göre, kurumun tavsiye kararlarına idarelerin doğrudan uyum oranı yüzde 59 seviyesinde bulunuyor. Dostane çözüm süreçleri ve sonradan yapılan idari düzeltmeler de dikkate alındığında ise bu oran yüzde 70’in üzerine çıkıyor.

Bu seviyenin dünya ortalamasının üzerinde olduğu, ancak Avrupa ülkelerindeki ombudsman kurumlarının ortalamasının gerisinde kaldığı ifade edildi.

Yasal Düzenleme Gerekiyor

KDK’nın re’sen inceleme yapabilmesi veya yüksek yargı mercilerine başvurabilmesi için mevcut mevzuatta değişiklik yapılması gerekiyor. Bu nedenle dile getirilen öneriler, mevcut uygulamayı değiştiren bir karar niteliği taşımıyor.

Olası bir yasal düzenleme halinde KDK, kamuoyunu ilgilendiren bazı idari uygulamalarda vatandaşlardan başvuru beklemeksizin inceleme başlatabilecek ve ilgili kurumlara tavsiye kararları sunabilecek.